De levensduur van een batterij reken je in de basis uit met een verrassend simpele deling: capaciteit gedeeld door verbruik. Heb je een accu van 2000 mAh en trekt je apparaat 200 mA, dan zou je theoretisch tien uur draaien. Theoretisch, want in de praktijk haal je dat zelden. Hieronder lees je hoe je de berekening maakt, waarom je werkelijke looptijd lager uitvalt en hoe je rekening houdt met de wet van Peukert.
De basisformule
De kale rekensom kent iedereen die ooit met elektronica heeft geknutseld:
Looptijd (uren) = capaciteit (mAh) ÷ stroomverbruik (mA)
Een powerbank van 10.000 mAh die een ledlamp van 500 mA voedt, draait dus ongeveer 20 uur. Werk je liever in ampère-uren (Ah) in plaats van milliampère-uren, deel dan gewoon door 1000: 10.000 mAh is 10 Ah. De eenheden moeten matchen, anders klopt je uitkomst niet.
Let op een veelgemaakte fout: de mAh-waarde op een powerbank slaat meestal op de interne cellen van 3,7 volt. Geeft het apparaat 5 volt uit via USB, dan zakt de bruikbare capaciteit met grofweg een derde door de spanningsomzetting. Reken je daar niet mee, dan val je teleurgesteld uit.
Waarom je nooit de volle looptijd haalt
Geen enkele batterij levert honderd procent van wat er op staat. Een paar zaken vreten capaciteit weg:
- Conversieverlies. Spanning omzetten (van 3,7 naar 5 volt bijvoorbeeld) gaat altijd gepaard met warmte. Reken op 80 tot 90 procent rendement.
- Temperatuur. Kou is dodelijk voor de afgegeven capaciteit. Bij min tien graden kan een lithiumcel zomaar twintig procent minder leveren.
- Ouderdom. Na honderden laadcycli is de bruikbare capaciteit gekrompen. Een drie jaar oude telefoonaccu haalt vaak nog maar 80 procent van zijn oorspronkelijke waarde.
- Ontladingsdiepte. Je trekt een batterij zelden helemaal leeg, en dat moet je bij loodaccu’s ook niet willen.
Een realistischere formule ziet er zo uit:
Looptijd = (capaciteit × rendement) ÷ verbruik
Met een rendement van 0,8 schroef je de uitkomst van die powerbank van 20 uur terug naar zo’n 16 uur. Dat sluit veel beter aan bij wat je daadwerkelijk meet.
De wet van Peukert: hoe sneller je ontlaadt, hoe minder je krijgt
Hier wordt het interessant, vooral bij loodaccu’s. De wet van Peukert beschrijft dat een batterij die je snel leegtrekt, minder totale capaciteit afgeeft dan dezelfde batterij die je langzaam ontlaadt. Trek je een accu in twintig uur leeg, dan krijg je de volle nominale capaciteit. Trek je ‘m in twee uur leeg met een veel hogere stroom, dan houd je minder over.
De Peukert-vergelijking gebruikt een exponent, het Peukert-getal, dat aangeeft hoe gevoelig een batterij is voor hoge ontlaadstromen. Hoe dichter dat getal bij 1 ligt, hoe beter de batterij hoge stromen verdraagt.
| Batterijtype | Peukert-getal (indicatief) | Gevoeligheid hoge stroom |
|---|---|---|
| Lithium-ion / LiFePO4 | 1,00 – 1,05 | Vrijwel ongevoelig |
| AGM-loodaccu | 1,05 – 1,15 | Beperkt gevoelig |
| Natte loodaccu | 1,2 – 1,3 | Sterk gevoelig |
De praktische les: een lithiumaccu kun je hard belasten zonder veel capaciteitsverlies, een gewone natte loodaccu niet. Wil je een loodaccu langer benutten, belast hem dan rustiger.
Stap voor stap een realistische schatting maken
- Zoek de capaciteit op (in mAh of Ah) en de nominale spanning van de batterij.
- Bepaal het gemiddelde stroomverbruik van je apparaat. Staat er alleen wattage, deel dat door de spanning: 5 watt bij 5 volt is 1 ampère.
- Deel capaciteit door verbruik voor de theoretische looptijd.
- Vermenigvuldig met een rendementsfactor (0,8 tot 0,9 voor de meeste situaties).
- Trek bij loodaccu’s of hoge ontlaadstromen nog wat extra af voor het Peukert-effect, en houd rekening met de gewenste ontladingsdiepte.
Levensduur van de looptijd versus levensduur van de batterij zelf
Twee dingen die makkelijk door elkaar lopen. De ene “levensduur” is hoe lang één lading meegaat, dat is de berekening hierboven. De andere is hoe lang de batterij in totaal meegaat voordat hij versleten is, uitgedrukt in laadcycli.
Een lithium-ion-accu houdt grofweg 300 tot 500 volledige laadcycli vol voordat hij merkbaar capaciteit verliest, een LiFePO4-cel haalt er vaak meer dan 2000. Wil je die levensduur rekken, laad dan niet steeds naar 100 procent en ontlaad niet tot het bittere eind. De zone tussen 20 en 80 procent is het vriendelijkst voor de cel.
Veelgestelde vragen
Hoe reken ik mAh om naar uren looptijd?
Deel de capaciteit in mAh door het stroomverbruik in mA. Een accu van 3000 mAh bij een verbruik van 300 mA geeft theoretisch tien uur. Vermenigvuldig daarna met ongeveer 0,8 voor een realistische schatting.
Waarom haalt mijn powerbank niet de opgegeven mAh?
De opgegeven waarde geldt voor de interne cellen op 3,7 volt. Bij uitgifte op 5 volt via USB plus conversieverlies blijft er in de praktijk vaak 60 tot 70 procent van die capaciteit over voor je telefoon.
Wat is het Peukert-getal precies?
Dat is een exponent die aangeeft hoeveel capaciteit een batterij verliest bij hogere ontlaadstromen. Bij lithium ligt het rond 1 (nauwelijks verlies), bij natte loodaccu’s tot 1,3 (fors verlies bij snelle ontlading).
Speelt temperatuur echt zo’n grote rol?
Ja. Kou verlaagt de beschikbare capaciteit aanzienlijk, soms wel twintig procent bij stevige vorst. Een batterij die binnen prima presteert, kan buiten in de winter flink tegenvallen.
Hoe weet ik het stroomverbruik van mijn apparaat?
Staat het niet op een sticker of in de handleiding, gebruik dan een goedkope USB-meter of een energiemeter. Heb je alleen het wattage, deel dat door de spanning om de stroom in ampère te krijgen.