Een eicel leeft maar kort: na de eisprong is hij gemiddeld 12 tot 24 uur bevruchtbaar. Daarna sterft de eicel af en verdwijnt de kans op een zwangerschap voor die cyclus. Die korte levensduur is precies waarom timing zo’n grote rol speelt bij zwanger worden.
Hoe lang leeft een eicel na de eisprong?
Tijdens de ovulatie komt er een rijpe eicel vrij uit de eierstok, die in de eileider terechtkomt. Vanaf dat moment loopt de klok. De eerste uren is de eicel op zijn vruchtbaarst, ongeveer twaalf uur lang. Daarna neemt de bevruchtbaarheid snel af. Meer dan een dag na de eisprong is de kans op een zwangerschap vrijwel nul, omdat de eicel dan niet meer levensvatbaar is.
Vergelijk het met een kort openstaand venster. Wordt de eicel binnen die periode bereikt door een zaadcel, dan kan bevruchting plaatsvinden. Gebeurt dat niet, dan lost de eicel op en verlaat hij samen met het baarmoederslijmvlies het lichaam tijdens de menstruatie.
De eicel versus de zaadcel
De levensduur van de eicel staat niet op zichzelf. Voor de kans op zwangerschap telt vooral het verschil met de zaadcel, die het juist veel langer volhoudt.
| Geslachtscel | Levensduur | Gevolg voor timing |
|---|---|---|
| Eicel | 12 – 24 uur na de eisprong | Kort venster, telt vooral op de dag zelf |
| Zaadcel | tot ongeveer 5 dagen | Kan dagen vooraf al klaarliggen |
Omdat zaadcellen tot zo’n vijf dagen in het lichaam kunnen overleven, hoeft de bevruchting niet exact op het moment van de eisprong plaats te vinden. Een zaadcel die een paar dagen eerder is binnengekomen, kan rustig wachten tot de eicel vrijkomt.
De eicel bepaalt het einde van de vruchtbare periode, de zaadcel het begin. Daarom strekt de vruchtbare periode zich uit over meer dagen dan de korte levensduur van de eicel doet vermoeden.
De vruchtbare periode in de cyclus
Door die combinatie van een kortlevende eicel en langlevende zaadcellen ligt het vruchtbare venster ongeveer van vijf dagen vóór tot één à twee dagen ná de eisprong. De hoogste kans op een zwangerschap zit in de dagen vlak voor en op de dag van de ovulatie zelf.
- 5 tot 2 dagen voor de eisprong: zaadcellen kunnen alvast klaarliggen, de kans loopt op.
- 1 dag voor en op de dag van de eisprong: de grootste kans op bevruchting.
- De uren na de eisprong: de eicel is op zijn vruchtbaarst, maar het venster sluit snel.
- Meer dan een dag na de eisprong: de kans is vrijwel nul.
Wat gebeurt er na bevruchting?
Wordt de eicel wél bevrucht, dan reist hij in de daaropvolgende dagen door de eileider naar de baarmoeder. Ongeveer vijf tot zes dagen na de eisprong bereikt de inmiddels bevruchte eicel de baarmoeder, waar de innesteling kan beginnen. De zaadcellen zelf doen er overigens zo’n tien uur over om vanuit de vagina de eileider te bereiken, waar de bevruchting plaatsvindt.
Waarom de eicel niet langer leeft
De korte levensduur is geen toeval. De eicel is een grote, kwetsbare cel zonder eigen voortbeweging; hij wordt door de trilhaartjes in de eileider voortbewogen. Zonder bevruchting begint de cel binnen een dag te degenereren. Dat het venster zo smal is, heeft een logische kant: het synchroniseert de bevruchting met het moment waarop het baarmoederslijmvlies klaar is voor innesteling.
Voor wie probeert zwanger te worden, betekent dit dat het weinig zin heeft om alleen op de dag na de eisprong te mikken. Tegen die tijd is het belangrijkste deel van het venster al voorbij. Gemeenschap in de paar dagen vóór en op de dag van de ovulatie zelf sluit veel beter aan op de levensduur van beide cellen. Hulpmiddelen zoals een ovulatietest of het bijhouden van de basale lichaamstemperatuur kunnen helpen om de eisprong te voorspellen, al blijft het altijd een schatting en geen exacte wetenschap.
Eicellen en leeftijd: een ander soort levensduur
Naast de levensduur van één losse eicel speelt er nog iets anders. Een vrouw wordt geboren met een vaste voorraad eicellen die in aanleg al aanwezig is. Die voorraad neemt door de jaren heen af, zowel in aantal als in kwaliteit. Dat is een heel andere tijdschaal dan de 24 uur waarover dit artikel gaat, maar het is goed om het onderscheid te kennen: de losse eicel leeft een dag, de voorraad waaruit hij komt is er al een leven lang.
Veelgestelde vragen
Hoe lang blijft een eicel bevruchtbaar?
Gemiddeld 12 tot 24 uur na de eisprong. De eerste twaalf uur is de eicel op zijn vruchtbaarst, daarna neemt de kans snel af.
Kun je na de eisprong nog zwanger worden?
Tot ongeveer een dag na de eisprong is er nog een kleine kans. Daarna is de eicel niet meer levensvatbaar en is de kans op die dag praktisch nul.
Waarom duurt de vruchtbare periode dan meerdere dagen?
Omdat zaadcellen tot zo’n vijf dagen overleven. Ze kunnen al klaarliggen voordat de eicel vrijkomt, waardoor het vruchtbare venster ruimer is dan de korte levensduur van de eicel.
Hoe lang leeft een zaadcel vergeleken met een eicel?
Een zaadcel houdt het tot ongeveer vijf dagen vol, een eicel maar 12 tot 24 uur. De zaadcel bepaalt zo het begin van de vruchtbare periode en de eicel het einde.
Wanneer bereikt een bevruchte eicel de baarmoeder?
Ongeveer vijf tot zes dagen na de eisprong, waarna de innesteling in het baarmoederslijmvlies kan beginnen.