Hijsbanden hebben geen vaste houdbaarheidsdatum in jaren. Er staat nergens dat een band na precies vijf of tien jaar de prullenbak in moet. Wat telt is de toestand: zodra er bepaalde schade of slijtage zichtbaar is, wordt de band afgekeurd, hoe nieuw of oud hij ook is. In de praktijk gaat een goed behandelde platte hijsband bij normaal gebruik jaren mee, terwijl een verwaarloosde band binnen een paar weken al onveilig kan zijn.
Wat wél vastligt, is de keuringsplicht. Een hijsband moet in Nederland minstens één keer per jaar gekeurd worden door een deskundige. Bij intensief of zwaar gebruik vaker. Daarnaast inspecteer je de band elke keer voor gebruik zelf even snel.
Waar hangt de levensduur van af?
De levensduur wordt niet bepaald door de kalender maar door hoe en waar je de band gebruikt. Een paar factoren wegen het zwaarst:
- Scherpe randen. Veruit de grootste killer. Een band die over een scherpe stalen hoek wordt getrokken kan in één hijs doorgesneden raken. Hoekbeschermers zijn geen luxe.
- UV-straling. Polyester verzwakt door langdurige blootstelling aan zonlicht. Banden die buiten blijven liggen verkleuren en verbrosselen.
- Chemicaliën. Zuren, logen en oplosmiddelen kunnen de vezels aantasten. Polyester en polyamide reageren elk anders op verschillende stoffen.
- Hitte. Boven een bepaalde temperatuur verliest het kunststof zijn sterkte. Lassen of slijpen in de buurt van een band is vragen om problemen.
- Overbelasting en schokken. Te zwaar tillen of plotseling laten vallen rekt de vezels onomkeerbaar op.
De gouden regel: bij twijfel afkeuren. Een hijsband kost weinig, een ongeval met een vallende last kost mensenlevens. Twijfel je of een beschadiging nog kan, dan is het antwoord altijd nee.
Wanneer moet een hijsband worden afgekeurd?
Het keuren en afkeuren valt in Nederland onder de norm NEN-EN 1492-1 voor textiele hijsmiddelen, samen met de Machinerichtlijn. De afkeurcriteria zijn vrij concreet. Een hijsband gaat eruit bij:
| Wat je ziet | Oordeel |
|---|---|
| Snijplekken, rafels of inscheuringen in het weefsel | Afkeuren |
| Garenbreuk van meer dan circa 10 procent | Afkeuren |
| Verbranding, smeltplekken of schroeischade | Afkeuren |
| Chemische aantasting (verkleuring, harde of brosse plekken) | Afkeuren |
| Vervorming of rek van meer dan circa 3 procent | Afkeuren |
| Onleesbaar of ontbrekend label | Afkeuren |
| Beschadiging van de stiknaden | Afkeuren |
Dat onleesbare label is geen detail. Op het label staat de werklast (WLL), de bandlengte, het materiaal en de fabricagegegevens. Kun je dat niet meer lezen, dan weet je niet meer hoe zwaar de band mag tillen, en dan is hij niet meer bruikbaar. De kleur van de band geeft trouwens de werklast aan: paars staat bijvoorbeeld voor 1 ton, groen voor 2 ton, geel voor 3 ton, en zo verder volgens een vaste kleurcode.
Platte band of rondstrop?
Bij normaal gebruik gaat een platte hijsband doorgaans langer mee dan een rondstrop. De rondstrop heeft een kwetsbare buitenmantel die de binnenliggende garens beschermt, en juist die mantel slijt sneller. Het voordeel van de rondstrop is dat hij soepeler om een last sluit en de belasting beter verdeelt.
Onderhoud en opslag
Met goede opslag rek je de bruikbare jaren flink op. Concreet:
- Hang banden op aan een rek, niet in een hoop op de vloer waar ze vocht en vuil opnemen.
- Bewaar ze droog, koel en uit direct zonlicht. Een afgesloten ruimte beschermt tegen UV.
- Houd ze weg bij chemicaliën, brandstof en hittebronnen.
- Maak vuile banden voorzichtig schoon met water, niet met agressieve oplosmiddelen.
- Sleep nooit met een band over een ruwe vloer en trek hem niet onder een belaste last vandaan.
Voor elk gebruik loop je de band even langs met je handen en ogen: zoek naar snijplekken, rafels, harde plekken en een leesbaar label. Die controle van tien seconden voorkomt de meeste ongelukken. De jaarlijkse keuring door een deskundige (bijvoorbeeld een EKH-erkend keurbedrijf) komt daar bovenop en wordt gedocumenteerd.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag je een hijsband gebruiken?
Er is geen wettelijk vastgelegd aantal jaren. Een hijsband blijft bruikbaar zolang hij door inspectie en keuring goedgekeurd wordt en geen afkeurcriteria vertoont. De toestand bepaalt de levensduur, niet de leeftijd.
Hoe vaak moeten hijsbanden gekeurd worden?
Minimaal één keer per jaar door een deskundige. Bij intensief of zwaar gebruik vaker. Daarnaast voer je voor elk gebruik zelf een visuele controle uit en keur je tussentijds bij zichtbare schade.
Wanneer moet ik een hijsband afkeuren?
Bij snijplekken, rafels, garenbreuk boven circa 10 procent, verbranding, chemische aantasting, vervorming boven circa 3 procent, beschadigde naden of een onleesbaar label. En in alle gevallen: bij twijfel afkeuren.
Wat betekent de kleur van een hijsband?
De kleur staat voor de werklast (WLL). Volgens de gangbare kleurcode is paars 1 ton, groen 2 ton, geel 3 ton, grijs 4 ton, rood 5 ton en blauw 8 ton. De exacte waarde lees je altijd op het label.
Waarom is een onleesbaar label reden tot afkeuren?
Op het label staan de werklast, lengte en het materiaal. Zonder die gegevens weet je niet meer hoe zwaar de band veilig mag tillen. Daarom mag een band met een onleesbaar of ontbrekend label niet meer worden gebruikt.