Hoe lang een hommel leeft, hangt sterk af van welke hommel je bedoelt. Een werkster wordt meestal maar twee tot zes weken oud, een mannetje (dar) leeft ongeveer twee tot vier weken, en alleen de koningin haalt bijna een heel jaar. Het hele hommelvolk als geheel bestaat gemiddeld zo’n veertien weken, van het voorjaar tot ergens in de nazomer. Daarna sterft vrijwel het hele nest en blijven alleen de jonge, bevruchte koninginnen over om te overwinteren.
Drie levens in één nest
In een hommelvolk leven drie typen hommels naast elkaar, en die hebben elk een totaal verschillende levensverwachting. Dat verschil komt door hun rol. De een sloft zich kapot, de ander hoeft eigenlijk maar één klus te klaren, en de koningin moet het hele jaar zien te overleven.
| Type hommel | Gemiddelde levensduur | Belangrijkste taak |
|---|---|---|
| Werkster | 2 tot 6 weken | Verzamelen, voeren, nest verzorgen |
| Mannetje (dar) | 2 tot 4 weken | Paren met jonge koninginnen |
| Koningin | Bijna een jaar | Nest stichten en eieren leggen |
De werkster: kort maar druk
De werksters hebben het zwaarste bestaan van allemaal. Ze vliegen van zonsopgang tot het donker wordt af en aan om stuifmeel en nectar te halen, ze voeren de larven en houden het nest schoon. Dat tempo eist zijn tol. Een werkster wordt gemiddeld zo’n zes weken oud, en bij sommige soorten is het zelfs korter. Hoe meer een werkster vliegt, hoe sneller haar vleugels verslijten en hoe korter ze leeft.
Een hommelwerkster die haar vleugels heeft versleten, kan niet meer foerageren en is daarmee aan het eind van haar leven.
De koningin: de enige die de winter haalt
De koningin is de uitzondering. Zij is geboren in de nazomer, paart één keer en zoekt dan een plekje om te overwinteren, vaak ondergronds of onder een laag bladafval. Daar ligt ze maandenlang in winterrust. Komt de lente, dan ontwaakt ze, zoekt een geschikte nestplek (een oud muizenhol is een klassieker) en begint helemaal alleen een nieuwe kolonie. Vanaf dat moment leeft ze nog enkele maanden, tot diep in de zomer. Alles bij elkaar haalt een koningin daarmee bijna een vol jaar.
Hoe lang bestaat een hommelvolk?
Een compleet hommelvolk leeft veel korter dan een bijenvolk. Waar een bijenkolonie jaren kan bestaan, is een hommelnest een eenjarig verhaal. Gemiddeld bestaat een volk ongeveer veertien weken. Het verloop ziet er ruwweg zo uit:
- In het voorjaar sticht de koningin alleen het nest en legt de eerste eieren.
- De eerste werksters komen uit en nemen het verzamelen over, zodat de koningin alleen nog eieren hoeft te leggen.
- In de zomer groeit het volk uit tot enkele honderden hommels.
- Aan het eind van de zomer worden er jonge koninginnen en mannetjes geboren.
- De oude koningin, de werksters en de mannetjes sterven; alleen de jonge bevruchte koninginnen overwinteren.
Aan het eind van de zomer telt een nest meestal tussen de 200 en 250 hommels. Bij de aardhommel kan dat oplopen tot zo’n 450 individuen, wat hommels betreft een flinke kolonie.
Wat bepaalt hoe oud een hommel wordt?
Of een hommel het korte of het lange eind van de levensverwachting haalt, hangt van een aantal dingen af:
- De rol in het nest. Werksters slijten het snelst, de koningin het langzaamst.
- De soort. Tussen de verschillende hommelsoorten zitten verschillen in levensduur en in hoe groot het volk wordt.
- Het voedselaanbod. In een omgeving met veel bloeiende planten van het vroege voorjaar tot de late zomer doen hommels het beter.
- Het weer. Koude, natte periodes maken foerageren moeilijk en kosten energie.
- Predatie en ziekte. Vogels, parasieten en bepaalde schimmels verkorten het leven van individuele hommels.
Een handje helpen
Wil je hommels in je tuin langer en gezonder laten leven, dan draait het vooral om voedsel en rust. Zorg voor planten die op verschillende momenten in het seizoen bloeien, zodat er van het vroege voorjaar tot in de nazomer altijd wat te halen valt. Laat een rommelig hoekje met bladafval en lang gras staan, want daar overwinteren koninginnen graag. En wees zuinig met bestrijdingsmiddelen, want die treffen niet alleen plagen maar ook nuttige bestuivers.
Veelgestelde vragen
Hoe lang leeft een hommel gemiddeld?
Dat ligt aan het type. Een werkster wordt twee tot zes weken oud, een mannetje twee tot vier weken, en alleen de koningin haalt bijna een jaar. Het hele volk bestaat gemiddeld zo’n veertien weken.
Waarom leeft de koningin zoveel langer?
De koningin overwintert in winterrust en wordt daarna nog enkele maanden oud terwijl ze een nieuw nest sticht. Doordat ze niet de hele dag hoeft rond te vliegen zoals de werksters, slijt ze veel langzamer.
Gaat een hommelnest meerdere jaren mee?
Nee, een hommelvolk leeft maar één seizoen. Aan het eind van de zomer sterft vrijwel het hele nest. Alleen de jonge bevruchte koninginnen overleven de winter en starten in het voorjaar een nieuw volk.
Hoeveel hommels zitten er in een nest?
Aan het eind van de zomer telt een gemiddeld nest 200 tot 250 hommels. Bij de aardhommel kan een volk uitgroeien tot ongeveer 450 individuen.
Wat gebeurt er met de mannetjes?
Mannetjes worden in de nazomer geboren met maar één taak: paren met jonge koninginnen. Daarna leven ze nog hooguit een paar weken en sterven ze, net als de werksters en de oude koningin.