Hoe lang een spin leeft, hangt enorm af van de soort. Een gewone huisspin redt het meestal tot een jaar of twee, terwijl een vrouwelijke vogelspin in gevangenschap rustig twintig jaar oud kan worden. De levensduur van spinnen loopt daarmee uiteen van een paar maanden tot enkele decennia, en dat verschil is groter dan bij bijna welke andere diergroep dan ook.
Hoe oud worden spinnen?
De meeste spinnen in en rond het huis leven kort. Een huisspin wordt gemiddeld één tot drie jaar oud, waarbij vrouwtjes het record houden. Mannetjes overleven vaak maar één seizoen: zodra ze volwassen zijn, gaan ze op zoek naar een vrouwtje en sterven kort na de paring. Veel mannetjes komen dan ook niet door de winter heen.
Aan de andere kant van het spectrum staan de vogelspinnen en hun verre familieleden. Die groeien langzaam, paren pas na jaren en kunnen tientallen jaren mee. Het verschil zit hem grotendeels in tempo: kleine soorten leven snel en kort, grote tropische soorten nemen er rustig de tijd voor.
| Soort | Typische levensduur |
|---|---|
| Gewone huisspin (vrouwtje) | 2 tot 4 jaar |
| Gewone huisspin (mannetje) | vaak minder dan 1 jaar |
| Kruisspin / wielwebspinnen | 1 tot 2 jaar |
| Vogelspin (vrouwtje, in gevangenschap) | 15 tot 25 jaar |
| Vogelspin (mannetje) | enkele jaren |
| Valdeurspin (record) | tot 43 jaar |
Waarom leven vrouwtjes langer dan mannetjes?
Bij vrijwel alle spinnen leven de vrouwtjes langer, en bij sommige soorten is dat verschil dramatisch. De reden is biologisch simpel. Een mannetje investeert alles in één doel: een vrouwtje vinden en zich voortplanten. Daarna is zijn rol uitgespeeld. Het vrouwtje moet daarna nog eitjes leggen, een cocon maken en die soms bewaken, dus zij heeft baat bij een langer leven.
Bij vogelspinnen is dit het duidelijkst. Een vrouwtje kan twee decennia mee, terwijl het mannetje na zijn laatste vervelling, de zogenaamde volwassen vervelling, vaak nog maar een paar jaar te gaan heeft.
Bij spinnen geldt: groot, vrouwelijk en tropisch betekent oud worden; klein en mannelijk betekent meestal een kort en hevig leven.
Welke factoren bepalen de levensduur van een spin?
- Soort: verreweg de belangrijkste factor. Vogelspinnen leven tientallen keren langer dan huisspinnen.
- Geslacht: vrouwtjes leven bij vrijwel elke soort langer dan mannetjes.
- Voedsel: een stabiele voedselbron, zoals een schuur of warm huis met insecten, verlengt het leven.
- Temperatuur: spinnen zijn koudbloedig. Een gematigd, stabiel klimaat is gunstiger dan strenge vorst.
- Roofdieren: vogels, wespen en andere spinnen verkorten de levensverwachting in het wild fors.
- Vervelling: elke vervelling is risicovol; mislukt die, dan kan de spin sterven.
Hoe lang overleeft een spin in huis?
Een spin die in je huis terechtkomt, kan daar verrassend lang blijven. Binnen is het warm, droog en zit vaak genoeg te eten in de vorm van muggen en vliegjes. Een vrouwelijke huisspin kan zo zonder problemen meerdere jaren in dezelfde hoek of achter een kast blijven wonen.
Zet je een spin buiten in de winter, dan is de kans groot dat hij de kou niet overleeft. Soorten die van nature buiten leven, hebben overlevingsstrategieën voor de winter, maar een verwende huisspin die zijn hele leven binnen zat, is daar slecht op voorbereid.
De levenscyclus in stappen
- Het vrouwtje legt eitjes en verpakt ze in een zijden cocon.
- De jonge spinnen, de spinnelingen, komen uit en verspreiden zich, soms zwevend aan een draadje.
- Ze groeien door middel van vervellingen; bij elke vervelling wordt het oude pantser afgeworpen.
- Na de laatste vervelling zijn ze volwassen en geslachtsrijp.
- Na de paring sterven mannetjes vaak snel; vrouwtjes leven door om de volgende generatie te starten.
De oudste spin ooit
De recordhouder is een vrouwelijke valdeurspin uit Australië die maar liefst 43 jaar oud werd. Valdeurspinnen leven verborgen in een holletje met een deksel en bewegen weinig, wat hun trage stofwisseling en hoge leeftijd helpt verklaren. Het laat zien hoe ver de uitersten binnen de spinnenwereld uit elkaar liggen: van enkele maanden tot tegen de halve eeuw.
Die rustige leefwijze is geen toeval. Spinnen die veel jagen, zwerven en webben bouwen, verbruiken meer energie en lopen meer risico om opgegeten te worden. Een dier dat stil in een holletje wacht tot een prooi langsloopt, slijt minder snel en ontloopt veel gevaren. Dezelfde regel zie je bij vogelspinnen: ze zitten urenlang doodstil en jagen alleen als het moet, wat hun lange leven mede mogelijk maakt.
Veelgestelde vragen
Hoe oud wordt een huisspin?
Een gewone huisspin wordt meestal één tot drie jaar oud, met uitschieters tot vier jaar bij vrouwtjes. Mannetjes leven vaak korter en overleven het seizoen na de paring zelden.
Hoe oud kan een vogelspin worden?
Vrouwelijke vogelspinnen kunnen in gevangenschap vijftien tot vijfentwintig jaar oud worden. Mannetjes leven veel korter, vaak slechts enkele jaren na de volwassen vervelling.
Wat is de oudste spin ooit?
Dat is een vrouwelijke valdeurspin uit Australië die 43 jaar oud werd. Haar verborgen, rustige leefwijze droeg bij aan die uitzonderlijke leeftijd.
Waarom leven mannetjesspinnen zo kort?
Mannetjes richten alles op het vinden van een vrouwtje. Na de paring is hun biologische taak voltooid en sterven ze vaak snel, soms binnen hetzelfde seizoen.
Kan een spin de hele winter in mijn huis overleven?
Ja. Binnen is het warm en is er genoeg voedsel, dus een huisspin kan probleemloos meerdere seizoenen blijven. Buiten zetten in de vrieskou betekent vaak juist het einde.